ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ဝၼ်းထိ 18/5/2026
ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊမၢၼ်ႈ ၺႃးတဵၵ်းၸႂ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်ၶုတ်းႁႄႈႁႃယၢပ်ႇၶွင်ၶႄႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇမိူၼ်ၶီႈၶႃႈ
ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်ၺႃးၵႃႉၶၢႆသေလႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ (ၵၢၼ်ပႅတ်ႉလႅၼ်ဢဝ်ငိုၼ်းပိူၼ်ႈ တၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ) ၼၼ်ႉပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ (Rare Earth) ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇ တိုၵ်ႉႁဵတ်းတၢင်းပွတ်းၸၢၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸမ်လႅၼ်လိၼ်ထႆးၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၺႃး ၵႃႉၶၢႆႁႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵႂႃႇႁဵတ်း၊ ၸိူဝ်းၶဝ်ၺႃး တဵၵ်းတဵင်ၸႂ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်မိူၼ်ၶီႈၶႃႈ။
ၵူဝ်ႇတႅတ်ႉ ၺႃးၶွမ်ႊပၼီႊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊၶႄႇ (Chinese cyberscam company) ဢၼ်မီးၼႂ်း ဝၢင်း ယွင်ႇၼီႇဢူး ဢၼ်သိုၵ်းဝ UWSA ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်သေ ပၵ်းယူႇဝႆႉၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼၼ်ႉ ၵႃႉၶၢႆၵႂႃႇၼႂ်းလိူၼ် ဢေႊပရိူဝ်ႊ 2025။ မၼ်းၸၢႆးလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇသၢႆမၢႆၵၢၼ်ငိုၼ်း တေႃႇထိုင်လိူၼ် ၸၼ်ႊၼႃႊ ဝႃႊရီႊ 2025 ဝူင်ႈလိုၼ်းသုတ်း ၽွင်းမၼ်းၸၢႆးလႄႈ ၽူႈႁူမ်ႈၵၢၼ်ထႅင်ႈသွင်ၵေႃႉ ၺႃးၽူႈၵုမ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇ ၵၢၼ်ငိုၼ်းၸၢဝ်း ၶႄႇ မၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ လၵ်ႉလႅၼ်ဢဝ်ငိုၼ်းၼႆသေ ၺႃးတဵၵ်းတဵင်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူၺ်းႁွင်ႉၵူၼ်း မႃးလဵၼ်ႈ၊ ၶဝ် ဢမ်ႇလႆႈငိုၼ်းၵႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်သင်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သၢမ်လိူၼ် ၸိူဝ်းၶဝ် ဢမ်ႇလႆႈ ႁပ်ႉႁူႉလွင်ႈတၢင်းသင်သေ လႆႈၶိုၼ်ႈလူတ်ႉ/ၵႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ/ယႄးမၢၼ်ႈၵႂႃႇတီႈမိူင်းယွၼ်း ၼႂ်းမိူင်းသၢတ်ႇပွတ်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ သိုပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်း သိုၵ်းဝ UWSA တႃႇဢဝ်ၵႂႃႇတီႈ ဢွင်ႈၶုတ်းႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ (Rare earth mine) ဢၼ်ၶွမ်ႊ ပၼီႊၶႄႇ ၶဝ်ၶုတ်းတၢင်းဢွၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း- ႁၢင်ႇၵႆလႅၼ် လိၼ်ထႆး မွၵ်ႈ 8 ၵီႊလူဝ်ႊမႄႊတိူဝ်ႊ။
ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉ ၺႃးၵုမ်းၶင်ဝႆႉၸွမ်းၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ သိုၵ်းဝ UWSA မွၵ်ႈ 30 ၵေႃႉ၊ မၢင်ၸိူဝ်းၺႃးသေႃးၶႃ (ၸိူၵ်ႈ လဵၵ်းမတ်ႉၶႃ) သေဝႆႉၸွမ်းမိူင်ၶုတ်းႁႄႈ၊ ၺႃးတဵၵ်းၸႂ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်တုၵ်ႉယၢၵ်ႈၸွမ်းၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ႁႂ်ႈၶုတ်း ႁူးလိၼ်၊ တေႃႉတဵင်ႇၶွင်- မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈလႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈမိူင်ၶုတ်းႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ ၶွမ်ႊပၼီႇၶႄႇ ဢၼ်မီး တၢင်းတူၵ်းမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ ၸိူဝ်းၶဝ် ၺႃးၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉထႅင်ႈတီႈၼိုင်ႈ လႆႈယူႇႁၢင်ႇၵႆ ၵူၼ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈထမ်းမတႃး (ယူဝ်းယူဝ်း) ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇတၢင်းမႃး။
မိူင်ၶုတ်းႁႄႈၼႆႉ မီးၵူၼ်းၸၢဝ်းၶႄႇ 50 ၵေႃႉပၢႆ၊ သိုၵ်းဝ UWSA ဢဵၼ်ႁႅင်းမွၵ်ႈ 50 ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ။ ၵေႃႉႁူမ်ႈၵၢၼ်ၸွမ်း ၵူဝ်ႇတႅတ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၶိုင်ႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇပၢႆႈ ၵူၺ်းၵႃႈၺႃးၺွပ်းၶိုၼ်း သေၺႃးပေႃႉ ထုပ်ႉယဝ်ႉ ဢဝ်သူင်ႇၵႂႃႇပၼ်တီႈတပ်ႉသိုၵ်းဝ ၵုမ်းၵမ်လႄႈ ဝၢႆးၼၼ်ႉၶိုၼ်းၺႃးၶၢႆႉဢဝ် ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ ဢွင်ႈ ၶုတ်းႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ ၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇ ဢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉထႅင်ႈ တီႈမိူင်းပွၵ်ႉ ၼႃႈတီႈ သိုၵ်းဝ UWSA ၵုမ်းၵမ် တၢင်းပွတ်းႁွင်ႇ ဢၼ်လႅၼ်လိၼ်တိတ်းၸပ်းမိူင်းၶႄႇ။ ၵူဝ်ႇတႅတ်ႉ လႆႈယူႇတီႈ မိူင်ၶုတ်းႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ မိူင်း ယွၼ်း ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်လိူၼ် ဢွၼ်တၢင်းမၼ်းၸၢႆးတေႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇပၢႆႈ။
ၼႂ်းၶေႃႈတွင်ႈထၢမ်/တွပ်ႇ ၵူဝ်ႇတႅတ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးလၢတ်ႈၼႄပႃး လွင်ႈမိူင်ၶုတ်းႁႄႈၼႂ်းမိူင်း တႆးပွတ်း ဢွၵ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇၶဝ်ႈပၵ်းၶဝ်ႈပိူင်သင်။ လွင်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းမိူင်ႁႄႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ပၵ်းပိူင်ၶူဝ်း တိုၼ်းသၽႃဝ ၼၼ်ႉတိုၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ႁူႉထိုင်ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉသေ မၼ်းတိုၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉ ၶုၼ်ႇဢူၼ် ပဵၼ်ၵွင်ႉ ပဵၼ်ၽေးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈလႄႈ ၸွမ်းၼွၵ်ႈပိုၼ်ႉတီႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မၢၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် လွင်ႈပိုတ်ႇၽိူၺ်ၼႄၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈၶႄႇၼႆႉ မီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၸွမ်း လွင်ႈၶႄႇႁဵတ်းၵၢၼ် ယွၵ်ႇလႅၼ် တၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ပိူဝ်ႈတႃႇၵႃႉၶၢႆၵူၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇမၢၼ်ႈၶဝ် မႃးပဵၼ်ၵူၼ်း ႁဵတ်း ၵၢၼ် မိူင်ႁႄႈ၊ ပိုတ်ႇၼႄလွင်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵွႆးႁၢမ်းပၵ်းႁၢမ်းပိူင်ၵူၺ်း၊ ဢၼ်ႁၢင်ႈႁၢႆႉလိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ် ၼင်ႇ ယုၵ်ႉဢဝ်ၼင်လိၼ်မိူင်းတႆးလႄႈ ၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝ မိူင်းတႆးမွပ်ႈ/ဢၢပ်ႈပၼ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းၵွင်ႉၵၢႆႇ ၸွမ်း ၵူၼ်းလူင်းတိုၼ်းလၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၽိတ်းမၢႆမီႈ၊ ၸိူဝ်းဝူၼ်ႉတႃႇၼမ်ႉတွၼ်း ပုၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ သေ ဢမ်ႇဝူၼ်ႉသွၼ်ႇထိုင် ၽေးႁၢႆႉၸႃႉလွင်ႈယႃႉလုၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝ လႄႈ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၼ်းထုၵ်ႇလီ ပဵၼ်လွင်ႈပူၵ်းတိုၼ်ႇ ႁိၵ်ႈႁွင်ႉ ႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၺႃးၽေးတုမ်ႉယွၼ်ႈ ယွၼ်ႉ လွင်ႈၼမ်ႉပဵၼ်ၽေးၶုၼ်ႇဢူၼ်ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈလွင်ႈၶုတ်းမိူင်ႁႄႈတၢင်းမိူင်းတႆးမႃးသေ လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇမၢၼ်ႈၶဝ် ႁဵတ်းပၵ်းႁဵတ်းပိူင်တႃႇၶုတ်းမိူင်ႁႄႈလၢႆလၢႆၵူၼ်းၼၼ်ႉ တိုၼ်း တေဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင်။ လၢႆးလဵဝ်ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၼႆႉမီးၽွၼ်းလီ/မီးၼမ်ႉၼၵ်းၼၼ်ႉ ၵၢၼ် ၶုတ်းမိူင်ႁႄႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈယူႇပႃႈတႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ (Genuine federal democratic government) ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးသေ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ၵႅတ်ႇၶႄ ႁႄႈၵင်ႈ ဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်းၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ ၼမ်ႉလိၼ် ႁိၼ်ၾႃ ၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝယဝ်ႉ ပၵ်းၸႂ်ႁဵတ်း သၢင်ႈ တႃႇလွင်ႈၾိင်ႈပိူင်ယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း မၼ်ႈၵိုမ်း တေႉတေႉ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ပိုၼ်းလင် ႁူင်းၵၢၼ်ယွၵ်ႇလႅၼ် ၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း
ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ယူႇပႃႈတႂ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇၵုမ်းၵမ် ၵမ်းသိုဝ်ႈတင်းမူတ်း သေတႃႉ မၼ်းယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ယွၵ်ႇလႅၼ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၸဵင်ႇၸၢၼ်း ဝၼ်းဢွၵ်ႇယူႇ။ ၵူဝ်ႇတႅတ်ႉ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၵၢၼ်ယွၵ်ႇလႅၼ် ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ တင်ႈၶိုၼ်ႈ မႃးဢွၼ်တၢင်းသုတ်းမိူဝ်ႈပီ 2022၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈႁၢင်ပီ 2023 ၼၼ်ႉႁူဝ်ၼပ်ႉမၼ်းၶိုၼ်ႈမႃးၽႂ်းၼႃႇ ၽွင်းၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၸၢဝ်းၶႄႇ ၶဝ်လႆႈထုၵ်ႇ ယုၵ်ႉယၢႆႉၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈမႃးၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၽွင်းပၢင်တိုၵ်း 1027။
ၸုမ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢွၼ်ႊလၢႆႊၶဝ် လႆၶဝ်ႈမႃးတၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းသေတႄႇပိုတ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ် ယွၵ်ႇလႅၼ် ဢွၼ်ႊလၢႆႊ (ၵႂၢမ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉဝႃႈ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၼွၵ်ႈမိူင်း) ၼႂ်းႁူင်းၽၢႆႉ ၶႃႊသီႊၼူဝ်ႊ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၵဝ်ႇၵဝ်ႇ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ယွၵ်ႇလႅၼ် ၸွမ်းၵၢၼ်လဵၼ်ႈၽၢႆႉ ၶႃႊသီႊၼူဝ်ႊ ၵဵမ်ႊဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၸွမ်းဝၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးသေ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၸွမ်းတိုၵ်းလၢႆလၢႆၸၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၸဝ်ႉပီ 2024 ၼၼ်ႉ တႃႈၶီႈလဵၵ်း တႄႇမီးၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ယွၼ်ႉမီးဢွင်ႈတီႈၵၢၼ်ယွၵ်ႇလႅၼ် သေ မိူၼ်ႁၢင်ႈႁၼ် မိူၼ်ႁၢင်ႈတူၵ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈပၼ်ႁႃဢၼ်ၼႆႉမႃး- ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ တႄႇ ၽဵဝ်ႈ ၵၢၼ်ယွၵ်ႇလႅၼ် ဢွၼ်ႊလၢႆႊ တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ လွင်ႈၶဝ်ႈတိမတ်ႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၸွမ်းႁိူၼ်း/ တိုၵ်း လႄႈ ၸုမ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယွၵ်ႇလႅၼ်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႉပွႆႇ ၵူၼ်းၽူႈၸတ်းၵၢၼ်မၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဝႆႉ ဢမ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉသင်ၶဝ်။ ၸဝ်ႈၶွင်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယွၵ်ႇလႅၼ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ မၢင်ၸိူဝ်းယင်း ပၢႆ ပၢႆႈမႅပ်းသိူင်ႇတူဝ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ယုၵ်ႉယၢႆႉၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈ မၼ်းၵႂႃႇတၢင်ႇတီႈ မိူၼ် မျႃႉဝတီႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢွင်ႈတီႈသၢမ်ၸဵင်ႇၶမ်း ပိုၼ်ႉတီႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမိူင်းလၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢင် ဢၼ်ၵေႃႈလူတ်းႁႂ်ႈမၼ်းလဵၵ်ႉလူင်းသေ ၶၢႆႉၶဝ်ႈၸူးႁိူၼ်း/တိုၵ်း ၸိူဝ်းမီး ပိုၼ်ႉတီႈၵႅပ်ႈလဵၵ်ႉလူင်း ၸွမ်း ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၶႂ်ႈဝႃႈတႄႉ ႁူင်းၵၢၼ်ယွၵ်ႇလႅၼ်ၼႂ်းတႃႈၶီႈ လဵၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉၵိုတ်းလိုဝ်ႈ သေ ပွၵ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸိူင်ႉၼႆ ယင်းတိုၵ်ႉပၼ်ႁႂ်ႈၵၢၼ်ယွၵ်ႇလႅၼ်တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီး ၼႂ်းၽၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်လႂ် ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ထႅင်ႈလၢႆးလႂ်လၢႆးၼိုင်ႈယူႇၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
ၵၢၼ်ယွၵ်ႇလႅၼ်ၼႂ်းဝၢင်းယွင်ႇၼီႇဢူး ၶွင်သိုၵ်းဝ UWSA
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵူဝ်ႇတႅတ်ႉလႆႈၺႃးၵႃႉၶၢႆၼၼ်ႉ တႄႇပဵၼ်မႃးတီႈဝၢင်းၵႂၢင်ႈယႂ်ႇၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼႂ်းတႃႈၶီႈ လဵၵ်း “ဢွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း ယွင်ႇၼီႇဢူး” ဢၼ်မီးၼႂ်းပွၵ်ႉႁွင်ႈလိုၵ်ႉ တၢင်းၸဵင်ႇဢွၵ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း။ ဢွင်ႈတီႈမၼ်း မီးတေႃႇၼႃႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ် သိုၵ်းဝ UWSA တႃႈၶီႈလဵၵ်း သေ ဝၢင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းဝ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၶွင်လႄႈ ၵုမ်းၵမ်တင်းပိုၵ်းယဝ်ႉ။
ၢင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းပဵၼ် “ၼွင်ပႃ” (ၵွပ်ႈပဵၼ်ၼွင်ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၶုတ်းႁဵတ်းဢဝ်) မီးၸိုဝ်ႈသဵင် လိုဝ်း ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းပီ 2006 ၽွင်းၸုမ်းၶၢဝ်ႇၵွၼ်းၶေႃ/ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ပိုတ်ႇၽိူၺ်ၼႄ ၽိုၼ်ႁၢႆး ငၢၼ်း လွင်ႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဢၼ်ပဝ်းယူႊႁႂႃႊ ၼွင်ႉလိုၼ်းသုတ်း ၶွင်ၽူႈၼမ်း သိုၵ်းဝ UWSA ပဝ်းယူႊသႅင်ႊ လႆႈယူႇတီႈ ၼၼ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းလိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2003 ထိုင်လိူၼ် ၾႄႊၾေႃႊ ဝႃႊရီႊ 2004၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈၵုမ်းၶင် ၵူၼ်းၵႃႉယႃႈမႃႉ 113 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းဢမ်ႇတႅၼ်းလႆႈငိုၼ်း သိုၵ်းဝ UWSA။ ဝၢင်းၼၼ်ႉသိုၵ်းဝ UWSA သိုဝ်ႉဢဝ်တီႈၽူႈၵႃႉယႃႈဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇၵူႈၶႅင်ႇၵၼ်သေ ၺႃးယိုဝ်း တၢႆပႅတ်ႈ ၼႂ်းပီ 1997။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ႁၢႆးငၢၼ်းၼႄဝႃႈ တီႈၼၼ်ႈသမ်ႉပေႃးမီးႁူင်းၽၢႆႉ ၶႃႊသီႊၼူဝ်ႊ သွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ- ဢွင်ႈတီႈႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းၵႃႊရႃႊဢူဝ်ႊၵေႊ (Karaoke) လႄႈႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း တီႈၼွင်ပႃၼၼ်ႉၼႂ်းပီ 2006။ ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃး 20 ပီၵူၺ်း သမ်ႉပေႃးမီး တိုၵ်းလၢႆၸၼ်ႉပဵၼ်ထႅဝ်ပဵၼ်ထႅဝ် ပူၵ်းတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၼႂ်းဝၢင်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵူဝ်ႇတႅတ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၶွမ်ႊပၼီႊ ယွၵ်ႇလႅၼ်ၶွင်ၶႄႇ ဢၼ်မီးလၢႆလၢႆဢၼ်ၼႂ်းဝၢင်းယွင်ႇၼီႇဢူး ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ မၼ်းၸၢႆးၵေႃႈၺႃးႁူၺ်းသူၼ်းမိူၼ်ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉဝႃႈ တေမီးလၢႆးလႆႈၼမ် ၼႆသေ လႆႈၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇၺႃးတၢမ်ႇလွင်ႈႁၢႆႉၸႃႉသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ လိူဝ်သေ ဝႃႈလႆႈယူႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းဝၢင်းဢၼ်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းဝႆႉပၼ် (တီႈဢၼ်မီးၵူၼ်းပႂ်ႉယၢမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢဝ်ႁူမ်ႇ လူမ်ႈၸွမ်းတိုၵ်းတႃႇသေႇ)။ ၵူၺ်းၵႃႈဝၢႆးမၼ်းၸၢႆးၺႃးမၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ လၵ်ႉဢဝ် ငိုၼ်းၼႆယဝ်ႉတႄႉ မၼ်း ၸၢႆးၵေႃႈၺႃးတၢမ်ႇ မိူၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၸိူဝ်းၺႃးၵႃႉၶၢႆႁႂ်ႈမႃးႁဵတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ – ဢဝ်ၶင်ဝႆႉ ၼႂ်းႁွင်ႈယဝ်ႉ တဵၵ်းႁႂ်ႈထူဝ်းႁႃယွၵ်ႇလႅၼ်၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၺႃးတၢမ်ႇပေႃႉထုပ်ႉၸွမ်းတူဝ် (မၼ်းၸၢႆးၺႃး တၢမ်ႇ ႁႂ်ႈလုၵ်ႉၼင်ႈ) သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈၸွမ်းၼင်ႇယိူင်းမၢႆ/ပဝ်ႉမၢႆ တႃႇႁႂ်ႈလႆႈ။
တႃႇတေပိုတ်ႇၵၢၼ်ယွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ၊ တဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ်ၵၼ်လႆႈၼႂ်းဝၢင်းယွင်ႇၼီႇဢူး ၼႂ်း ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉငိုၼ်းယဵတ်ႈမွၼ်ပၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼႆ ဢမ်ႇတၢပ်ႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇ ထိူမ်သင်ယဝ်ႉ။
လွင်ႈၼႆႉ မီးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ (ထူၺ်ႇဢူၵ်ႉ) တႃႈၶီႈလဵၵ်းၵေႃႉၼိုင်ႈပိုတ်ႇလၢတ်ႈ ၼႄ ပိူင်ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းၼႂ်း ၽွင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ/ယႄးမၢၼ်ႈၶဝ် ၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်းသွၵ်ႈတဝ် ႁူင်းသဝ်းယွင်ႇ ၼီႇဢူး မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 4/2/2026 ယဝ်ႉ လွင်ႈတဵၵ်းတဵင်ပႄႉၵိၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶႄႇၶဝ် ၼႂ်းဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈ လႆႈၽႄႈလၢမ်းၵႂႃႇၼႂ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶႄႇၶဝ်တင်းၼမ်။ မၼ်းၸၢႆးလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၸၢဝ်းၶႄႇ 150 ၵေႃႉ ၵမ်ႈၼမ်ၺႃးၵႃႉၶၢႆမႃးသေ ၺႃးတိၺွပ်း ၽွင်းၶဝ်ႈသွၵ်ႈတဝ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းပိုတ်ႇၵၢၼ် ယွၵ်ႇ လႅၼ် ၸၢဝ်းၶႄႇ 300 ၵေႃႉ ပိုတ်ႇၶွမ်ႊပၼီႊ တီႈဢႄႇသုတ်း 5 ဢၼ်၊ လႆႈပၼ်ငိုၼ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ/ ယႄး လႄႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်း 50,000 -100,000 ဝၢတ်ႇ တေႃႇၼိုင်ႈဢၼ် ၸင်ႇၸၢင်ႈယုၵ်ႉယၢႆႉ ၶၢႆႉ ၵႂႃႇမႃးလႆႈ ၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းလႄႈ ၼွၵ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇၺႃးၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်ၶုတ်းႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းယွၼ်း
မိူင်ၶုတ်းႁႄႈႁႃယၢပ်ႇၼႂ်းမိူင်းယွၼ်း ပွတ်းၸၢၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉ ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (SHRF) ႁၢႆးငၢၼ်းပိုတ်ႇၽိူၺ်ဢွၵ်ႇဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 15/5/2025။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢဝ်ပွမ် ၵွၵ်းၼႄ ၶိုၼ်း ပိုၼ်းလွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းမိူင်ႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ ဢၼ်မီးတၢင်းဢွၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ႁၢင်ႇၵႆမႄႈၼမ်ႉ 3.6 ၵီႊ လူဝ်ႊ မႄႊတိူဝ်ႊ (တီႈဢၼ်ၵူဝ်ႇတႅတ်ႉ ၺႃးၵႃႉၶၢႆမႃး) တႄႇၼႂ်းၵၢင်ပီ 2023 သေ မိူင်ႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ ဢၼ်မီး တၢင်းတူၵ်းမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ႁၢင်ႇၵႆၵၼ် 2.6 ၵီႊလူဝ်ႊမႄႊတိူဝ်ႊ ၼၼ်ႉသမ်ႉတႄႇၼႂ်းၵၢင်ပီ 2024။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 26/10/2025 ၼၼ်ႉ ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး လႆႈပိုတ်ႇၽိူၺ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈၶွမ်ႊပၼီႊ Chinese Investment Mining Company ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇယူႇတၢင်းလင် ၵမ်ႉထႅမ် မိူင်ႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းယွၼ်းၼႆႉ။
ၵူဝ်ႇတႅတ်ႉ တူၺ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢဝ်ပွမ်ၼႆႉသေ ၸၢင်ႈလၢတ်ႈၼႄလၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ် ပဵၼ်တွၼ်ႈပဵၼ်တွၼ်ႈ တီႈမိူင်ၶုတ်းႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ ဢၼ်မၼ်းၸၢႆးယၢမ်ႈယူႇႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး ပႃးၸဵမ် ဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်းဢၼ်မၼ်း လႄႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈလႆႈယူႇမႃး- တေႁၢင်ႇၵႆဢွင်ႈထတ်းထွင်ၶိုင်ႁႄႈယႂ်ႇလူင်ၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ 300 မႄႊၻိူဝ်ႊ (meters)။
လွင်ႈဢၼ်သိုၵ်းဝ UWSA ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၵုမ်းၵမ် မိူင်ၶုတ်းႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းယွၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄလႆႈ ဝႃႈ သိုၵ်းဝ ၶဝ်ၵုမ်းၵမ်ၼႃႈတီႈၼႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တူဝ်ထူပ်းၵူဝ်ႇတႅတ်ႉသမ်ႉလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၽွင်း မၼ်းၺႃးသူင်ႇၵႂႃႇတီႈမိူင်းယွၼ်းၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ/ယႄးမၢၼ်ႈ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇသူင်ႇ၊ လွင်ႈ ၼႆႉ မၼ်းၼႄလႆႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈၶဝ် ၸွႆႈၶိုင်လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇ တႃႇၵၢၼ်မိူင်ႁႄႈၼႆႉ- ၸိူဝ်း ပဵၼ် လွင်ႈတေႃႉၶိူင်ႈမႆႉၶိူင်ႈမိုဝ်း၊ ၵူၼ်းလႄႈ ၸွမ်းသဵၼ်ႈသၢႆတၢင်းလူင် ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ် ၼႂ်းၵႄႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်းလႄႈ မိူင်းယွၼ်း။
ယွၼ်ႉၼၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈၶဝ်ဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ပၵ်းပိူင်ႁူမ်ႇငမ်းတီႈမိူင်ၶုတ်းႁႄႈ ၵွပ်ႈဝႃႈ မၼ်းယူႇပႃႈတႂ်ႈသိုၵ်းဝ UWSA ၵုမ်းၵမ် ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၶေႃႈဢၢင်ႈၶဝ်ၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်းၸဝ်ႈၼႃႈ တီႈမၢၼ်ႈၶဝ် ၸၢင်ႈသင်ႇႁႂ်ႈၵိုတ်းလွင်ႈၶုတ်းႁႄႈၼႆႉ လႆႈၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း ႁၢမ်ႈဢမ်ႇပၼ်တေႃႉသူင်ႇၵႂႃႇ မႃး ၸူးဢွင်ႈၶုတ်းမိူင်ႁႄႈၼႆၵေႃႈလႆႈ လႄႈ ယင်းႁၼ်မီး လၵ်းထၢၼ် (သၢၵ်ႈသေႇ) လွင်ႈပၼ်ငိုၼ်းသူးလၢပ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်ၶုတ်းမိူင်ႁႄႈၼႆႉ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇ။
“ၵူဝ်ႇတႅတ်ႉ” (ၸိုဝ်ႈပွမ်) ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄ၊ SHRF တွင်ႈထၢမ်ဝႆႉ ၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2026
ဢႃယုၶႃႈလႆႈ 25 ပီ၊ ၶႃႈယူႇတႃႈၶီႈလဵၵ်း။ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း 2021 ယဝ်ႉ ၶႃႈၵိုတ်းယင်ႉ ၵၢၼ်ႁဵၼ်း။ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပီ 2022 ၼၼ်ႉ “ၵျႃးၽျႅၼ်ႉ” (ၵၢၼ်ပႅတ်ႉလႅၼ်တၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ) လႆႈတႄႇၶဝ်ႈမႃး ထိုင်ၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းလႄႈ တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ၶႃႈလႆႈထုၵ်ႇၶၢႆႉၵၢၼ် ၶွမ်ႊပၼီႊ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉၵႂႃႇႁဵတ်း ၵၢၼ်ၸွမ်းထႅင်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၸဝ်ႈၶွင် ၶွမ်ႊပၼီႊ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉတိုၼ်းပဵၼ်ၶႄႇ ၵူႈဢၼ်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉတိုၵ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ်လႅၼ်လၢႆလၢႆၵူၺ်း- လႆႈထူဝ်းႁႃ၊ တွပ်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းလႄႈ တွပ်ႇၵႂၢမ်းထၢမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးၶႃႈလႆႈတူဝ်ထူပ်းၼမ်မႃးယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉထႅင်ႈ ဢၼ်ၶႃႈၸၢင်ႈမေႃယႃႉ ၵဝ်းၶိူင်ႈ ၸႂ်ႉ ၸွမ်းၾူၼ်ႊ ၸွမ်းၶွမ်း လႄႈမေႃၸတ်းၵၢၼ်သၢႆမၢႆၵၢၼ်ငိုၼ်း။ ၽွင်းပၢင်ယၼ်ႇတိုၵ်း 1027 မိူဝ်ႈၸဝ်ႉပီ 2024– ၶႃႈဢမ်ႇပေႃးတွင်းဝၼ်းထိ မၼ်းလီလီ– ၵၢၼ်ၶဝ်ႈၽဵဝ်ႈလၢင်ႉ ၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵေႃႈ ၶဵင်ႈၶႅင်မႃး။ ၶွမ်ႊပၼီႊ ဢၼ်ၶႃႈႁဵတ်းၸွမ်းယူႇၼၼ်ႉ တႅပ်းတတ်းၶၢႆႉၵႂႃႇမိူင်းလၢဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပူၵ်းပွင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိုၵ်ႉတွၼ်းသၢမ်ၸဵင်ႇၶမ်း (Golden Triangle Special Economic Zone)။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၶႃႈဢမ်ႇပေႃးယူႇလီ လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇၸွမ်းၶဝ်သေၵိုတ်းယင်ႉၵၢၼ်ဝႆႉဢိတ်းၼိုင်ႈ။
မိူဝ်ႈႁၢင်ပီ 2024 ၽူႈၽၢၵ်ႈၵၢၼ်ၶႃႈၸၢဝ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းယၢမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵၼ်မႃး တီႈၶွမ်ႊ ပၼီႊ ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႃးႁွင်ႉၶႃႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၶဝ်တေတႄႇ ၵၢၼ်ၶိုၼ်း ယဝ်ႉၼႆ။ ၼၼ်ႉပဵၼ်လွင်ႈၶႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊတီႈၼႂ်းဝၢင်းယွင်ႇၼီႇဢူးယဝ်ႉ သေ တႄႇ ပဵၼ်တီႈပၼ်ႁႃၶႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ် ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉလွင်ႈၽဵဝ်ႈလၢင်ႉၼႆႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း သေတႃႉ ႁဝ်းတိုၵ်ႉလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်လပ်ႉလပ်ႉ ယူႇၼႂ်းဝၢင်းၼၼ်ႉ။
ၶႃႈလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈသၢႆမၢႆၵၢၼ်ငိုၼ်း။ ႁဝ်းလႆႈယူႇၼႂ်းႁွင်ႈတိုၵ်းဢၼ်မီးၼႂ်းဝၢင်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်း ၸုမ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်ငိုၼ်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မီးၵူၼ်းသီႇၵေႃႉ- ႁူဝ်ၼႃႈၽၢႆႇၵၢၼ်ငိုၼ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶႄႇ၊ ၶႃႈ၊ “ၵူဝ်ႇမျဵဝ်း” (လုၵ်ႉမိူင်းရၶႅင်ႇမႃး) လႄႈ “ၸၢႆးမိူင်း” (လုၵ်ႉမူႇၸေႈမႃး)။ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၸႂ်ႉဢင်းၵိတ်း သေ ဢုပ်ႇၸွမ်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶႄႇၶဝ်။
ၼႃႈၵၢၼ်ၶႃႈတႄႉ တေလႆႈၸွႆႈၵဵပ်းပပ်ႉယႄးငိုၼ်း၊ တႃႇထႅင်ႈသွင်ၵေႃႉသမ်ႉႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းတႃႇၵၢၼ် ဢူၼ်းလႄႈလွင်ႈၵၢၼ်ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ငိုၼ်းဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ သွင်လိူၼ်ဢွၼ်တၢင်းတႄႉၵၢၼ်ၶႂ်ႈၵႂႃႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီ ဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈထိုင်မႃးႁၢင်လိူၼ် ၸၼ်ႊၼႃႊဝႃႊရီႊ 2025 ႁူဝ်ၼႃႈၽၢႆႇၵၢၼ်ငိုၼ်းဢၼ်ပဵၼ်ၶႄႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇသေ မီးၼၢင်းယိင်းဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူင်းႁွင်ႊၵွင်ႊ မႃးပုတ်ႈတႅၼ်းတီႈမၼ်း။ တႄႇလူင်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၵူၺ်း ၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်းပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းယၢပ်ႇတေႉတေႉ သမ်ႉသမ်ႇမႅၼ်ပႃးလႄႈ ၸုမ်းႁဝ်း ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၽိတ်းမၼ်း။ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၵမ်းၵမ်းလႆႈမႃးၶဝ်ႈၵႄႈလိတ်ႈၸွႆႈယူႇယဝ်ႉ။
လႆႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃယႂ်ႇၸွမ်းမၼ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 8/5/2025။ မႅၼ်ႈဝၼ်းၵိူတ်ႇၸူႉ/ၵေႃႉႁၵ်ႉၶႃႈသေ ၶႃႈဢမ်ႇလႆႈ ၵႂႃႇ ၵၢၼ်လႄႈ ယူႇတီႈႁွင်ႈပႂ်ႉၾူၼ်းၸိူင်ႉၼၼ်။ ထိုင်မႃးၶၢဝ်းယၢမ်းမွၵ်ႈ 3 မူင်းဝၢႆးဝၼ်း ၵႅမ်ၽူႈၸတ်း ၵၢၼ်လႄႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်တင်း ႁူမ်ႇလူမ်ႈသွင်ၵေႃႉ မႃးတီႈႁွင်ႈၶႃႈသေ လၢတ်ႈဝႃႈၶဝ် “မီးၵၢၼ်ၸွမ်း” ၶႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၽိူဝ်ႇၶႃႈၵႂႃႇတီႈလုမ်းၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၵူဝ်ႇမျဵဝ်းလႄႈ ၸၢႆးမိူင်းၵေႃႈ ပေႃးထိုင်တီႈၼၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽူႈႁဵတ်း သၢႆမၢႆၵၢၼ်ငိုၼ်းၶႄႇလႄႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် မၢပ်ႇၼႄးၵူဝ်ႇမျဵဝ်းလႄႈ ၸၢႆးမိူင်းဝႃႈ ဢူၼ်းငိုၼ်းၽိတ်း မၢပ်ႇ ၼႄးၶႃႈဝႃႈ ဢဝ်လၵ်းထၢၼ်(သၢၵ်ႈသေႇ)ၵၢၼ်ငိုၼ်းလၵ်ႉသိူင်ႇၼႆ။ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ထဵင်ၶိုၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈၶဝ်ဢမ်ႇထွမ်ႇ။ ႁဝ်းၶႃႈ တုၵ်းယွၼ်းထၢမ်ႁႃ လၵ်းထၢၼ် (သၢၵ်ႈသေႇ) မၼ်းသေ ႁႂ်ႈတူၺ်းပႃး CCTY ၼႆၵေႃႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် လႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၶဝ်သွင်ၵေႃႉဢမ်ႇယွမ်းထွမ်ႇႁဝ်း။ ၶဝ်ၵူၺ်းထွမ်ႇ ၼၢင်း ယိင်းၶႄႇလႄႈ လွင်ႈ ဢၼ်ၼၢင်းယိင်းၶႄႇၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼႄၵူၺ်း ၵွပ်ႈဝႃႈၶဝ်ပဵၼ်ၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်။ ၽူႈ ၸတ်းၵၢၼ်လၢတ်ႈႁဝ်းၶဝ်ဝႃႈ တေလႆႈသၢႆႈၶိုၼ်းငိုၼ်းၶႄႇ 43,000 ယႂၼ်ႊ ဢၼ်ႁၢႆၵႂႃႇၼႆ။ ၽိူဝ်ႇႁဝ်းၶႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆ ၶဝ်ၶိုၼ်းလၢတ်ႈႁဝ်းဝႃႈ သူၶဝ်တေလႆႈၵႂႃႇလၢတ်ႈတီႈ ပေႃႈလဵင်ႉ (ၸဝ်ႈၼၢႆး) ၼႆ။ ၶဝ်ႁုပ်ႈသိမ်း ၾူၼ်ႊသေ ၵုမ်းၶင်ႁဝ်းၶႃႈဝႆႉၼႂ်းႁွင်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းဝၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး ၸဝ်ႈၶွင်ၶွမ်ႊပၼီႊမႃးထိုင်။ ၸိုဝ်ႈမၼ်းတႄႉဝႃႈ ယၼ်ႊႁုၺ်ႊမိင်ႊ (Yan Huiming)။ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိယူႊၼၼ်ႊ (Yunnan) သေမႃးယူႇတႃႈၶီႈလဵၵ်း တင်ႈတႄႇပီ 2022။ မၼ်း လၢတ်ႈ ပုတ်းပုတ်းၶၢတ်ႇၶၢတ်ႇ တီႈႁဝ်းၶႃႈဝႃႈ- ႁႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တႅၼ်းငိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် တေလၢတ်ႈၼႄ ၸဝ်ႈၼႃႈ တီႈ/ယႄးဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၵျႃးၽျႅၼ်ႊ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵူဝ်ဝႃႈ ပေႃးၶဝ် ဢဝ်ဢၢပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ/ယႄးမၢၼ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ တေၺႃးတဵၵ်းႁႂ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းသိုၵ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇမီးတၢင်းလိူၵ်ႈ ၵႃႈတေလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်တႅၼ်းငိုၼ်း။ ၶႃႈလႆႈၺႃးၶၢႆႉၸၼ်ႉလုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇသၢႆမၢႆၵၢၼ်ငိုၼ်း ၶိုၼ်းမႃး ပဵၼ်ၽူႈထူဝ်းႁႃၵူၼ်း။
ႁဝ်းၶႃႈႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇပၢႆႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်မီးႁူမ်ႇလူမ်ႈႁင်းၶဝ်ၶေႃၶေႃ လႄႈမီးၵူၼ်းယိပ်းၵွင်ႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈယၢမ်းဝႆႉၼႂ်းဝၢင်း။ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းသေတႃႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၽႂ်ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈလႆႈ။ ၽွင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ထူဝ်းႁႃသူၼ်းႁူၺ်းၵူၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ဝၼ်းလႂ်သင်ဝႃႈဢမ်ႇလႆႈၸွမ်းၼင်ႇ ယိူင်းမၢႆဢၼ်ဝၢင်းဝႆႉၸိုင် ၶဝ်တေပၼ်တၢမ်ႇႁႂ်ႈႁဝ်းလုၵ်ႉၼင်ႈ။
ၼႂ်းဝူင်ႈထူၼ်ႈသၢမ်လိူၼ်ဢႄႊပရိူဝ်ႊ ဝၢႆးသၢင်းၵျႅၼ်ႇယဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁူႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ/ယႄးမၢၼ်ႈၶဝ် တေၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်း ၽဵဝ်ႈလၢင်ႉၼႂ်းဝၢင်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃႈလဵင်ႉႁဝ်းၸင်ႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းဢဝ်ႁဝ်းၶဝ်ပၢႆႈ။ ၽူႈ ၸတ်းၵၢၼ် မၼ်းတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းလႆႈထုၵ်ႇၸႂ်ႉၵႂႃႇႁဵတ်းထႅင်ႈတီႈၶွမ်ႊပၼီႊ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်း လၢတ်ႈဝႃႈ သင်ဝႃႈၶႂ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းၵေႃႈ တေလႆႈသၢႆႈ“တႅၼ်းၼီႈ”ႁဝ်းၶိုၼ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် မၼ်းၸႅင်ႈလႅင်း ယဝ်ႉ ဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈထုၵ်ႇ/ၺႃးၶၢႆ။
ၶႃႈၶတ်းၸႂ်ၵပ်းသိုပ်ႇတၢင်းႁိူၼ်းယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃႈမႄႈၶႃႈသမ်ႉတေဢဝ်ငိုၼ်းၼမ်မွၵ်ႈၼၢၼ်ႉၵႃႈလႂ်မႃး?။ တႃႇၵူဝ်ႇမျဵဝ်းတႄႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းယၢပ်ႇယဝ်ႉ ၵွပ်ႈဝႃႈတၢင်းႁိူၼ်းမၼ်းၵေႃႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်၊ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈမၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၵပ်းသိုပ်ႇတၢင်းႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ မီးၸၢႆးမိူင်းၵူၺ်း ဢၼ်ဝႃႈ ပေႃႈ မႄႈမၼ်းတေႁႃငိုၼ်းပၼ်။ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼႄႁဝ်းၶဝ်ၸိူင်ႉၼၼ်သေ ထိုင်မႃးယၢမ်းဝၢႆး ဝၼ်း မီးၵႃး ႁၢႆႊလၢၵ်ႊ (a Hilux station wagon) လမ်းၼိုင်ႈမႃးႁပ်ႉႁဝ်းၶႃႈၵႂႃႇ။ တၢင်းၼႃႈမီးၸဝ်ႈၵႃးလႄႈ ၵူၼ်းၸၢႆး ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼင်ႈသေ တၢင်းလင်သမ်ႉ မီးႁဝ်းၶႃႈသၢမ်ၵေႃႉလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸၢဝ်း ၶႄႇတီႈၶွမ်ႊပၼီႊႁဝ်းဢၼ်ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းတေလႆႈမႃးၸွမ်းႁဝ်းၶႃႈ။
မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၺႃးၶၢႆပၼ်ထႅင်ႈတီႈၶွမ်ႊပၼီႊ ယွၵ်ႇလႅၼ်ငိုၼ်းၼႆၵူၺ်း။ ၽိူဝ်ႇႁဝ်းၶႃႈၶိုၼ်ႈၵႃးယဝ်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆးဢၼ်ၼင်ႈတၢင်းၼႃႈၼၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈသေဢဝ် ၵွင်ႈပွတ်းၼႄႁဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈလႃလီႁဵတ်း“လၢႆးဢမ်ႇၸိုဝ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ”ၸိုင် တေဢဝ်ႁဝ်းၶဝ် တၢႆၼႆယဝ်ႉ။
ၶႃႈလၢမ်းႁူႉလႆႈဝႃႈ ႁဝ်းမုင်ႈၼႃႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၼႃႈတၢင်းတူၵ်း။ မိူဝ်ႈၵႂႃႇႁွတ်ႈထိုင်တီႈၵဵၵ်ႉ/လၢၼ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ယႄး ထတ်းၸႅတ်ႈၵူၼ်းဢၼ်မီးတၢင်းတူၵ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်မႃးသွၵ်ႈထတ်း ၸွမ်း ၵႃး ႁဝ်း။ တီႈၵဵၵ်ႉ/လၢၼ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆးဢၼ်ၼင်ႈတၢင်းၼႃႈ ဢၼ်ၶႃႈထၢင်ႇပဵၼ် ၵူၼ်း လမ်ႇလွင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ လူင်းၵႃးၵႂႃႇၼပ်ႉယမ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽူႈမီးၸၼ်ႉ/ယႄးမၢၼ်ႈၶဝ် တီႈၵဵၵ်ႉ ၼၼ်ႉ။ ဝၢႆးမၼ်းၵႂႃႇလၢတ်ႈၼႄၶဝ်ယဝ်ႉ ၶဝ်ၸင်ႇပွႆႇႁဝ်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇမႃးၸႅတ်ႈ/ထတ်းထၢမ်သင်။
ၶႃႈၶိုၼ်းဝူၼ်ႉလႆႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ/ယႄး။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဝၢႆးၶႃႈၶိုၼ်းပွၵ်ႈၶိုၼ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းယဝ်ႉ ၶႃႈၵမ်းၵႆႉႁၼ်မၼ်း ၸွမ်းၵဵၵ်ႉ/လၢၼ်ႇၸႅတ်ႈ/ထတ်း။ ၶႃႈႁၼ်ၸိုဝ်ႈမၼ်းဝႃႈ ပဵၼ် ဝိၼ်းၵျၢႆႇ ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ ႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈၵႃႉၶၢႆၵူၼ်းလႄႈ မၼ်းပဵၼ်ၸၼ်ႉႁူဝ်သိုၵ်းလူင်။
ၶဝ်ႁေႃႈၵႃးၵႂႃႇတင်းၶိုၼ်း တိုၼ်းဢမ်ႇယွမ်းၵိုတ်းပၼ်ႁႂ်ႈႁဝ်းၶဝ် ၽၢႆႈဢွၼ်ႇ ၽၢႆႈလူင်သင်။ ထိုင်ၵၢင်ၼႂ်မိူင်း လႅင်းမႃး ႁဝ်းၶဝ်ပေႃးထိုင်မိူင်းယွၼ်း ဢၼ်သိုၵ်းဝ UWSA ၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႃႈၼၼ်ႈၵေႃႈ ၵႃးဢၼ်မီး သိုၵ်းဝ ထႅင်ႈလမ်းၼိုင်ႈမႃးဢဝ်ႁဝ်းၶဝ်ၵႂႃႇ။ ၶဝ်ပၼ်ႁဝ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်ယဝ်ႉ သိုပ်ႇႁေႃႈၵႃးၵႂႃႇထႅင်ႈမွၵ်ႈ 1 ၸူဝ်ႈမူင်းသေထိုင်ၵႂႃႇတီႈမိူင်ၶုတ်းႁႄႈဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၵႃးဢၼ်မႃးသူင်ႇႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းၵႂႃႇ ယဝ်ႉ။
ႁဝ်းၶႃႈ ၶိုၼ်းႁူႉဝႃႈၺႃးၶၢႆတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈမိူင်ၶုတ်းႁႄႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်ၶုတ်းႁႄႈၼၼ်ႉ သူ တေထၢင်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသင်ၼႆယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈပိူင်ပဵၼ်တေႉမၼ်းတႄႉ မီးသိုၵ်းဝ သႂ်ႇတင်း ၶူဝ်းသိုၵ်းပေႃးတဵမ်ၵႂႃႇမူတ်း။ ၶဝ်ဢဝ်ႁဝ်းၵုမ်းၶင်ဝႆႉၸွမ်းၵူၼ်းသိုၵ်းဝၸိူဝ်းၺႃးၶွၵ်ႈသေ တဵၵ်းၸႂ်ႉ ႁဵတ်း ၵၢၼ်။ တေမီးၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈမွၵ်ႈ 30 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၶႄႇ၊ ဝ၊ လႄႈၵူၼ်းမၢၼ်ႈ။ မၢင်ၵေႃႉၺႃးၸိူၵ်ႈလဵၵ်း မတ်ႉၶႃ သေ လႆႈၼွၼ်းၸွမ်း (သေႃး) ထၢင်ႇမႆႉႁတ်ႉၶႃဝႆႉ။ ၶဝ်ဢမ်ႇပၼ်ႁဝ်းယူႇၸွမ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ထမ်းမတႃး (ယူဝ်းယူဝ်း)။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ထမ်းမတႃးတႄႉမီးမွၵ်ႈ 100 ၼႆႉပဵၼ် မၢၼ်ႈ၊ တႆး၊ ဝ၊ ဢႃႇၶႃႇလႄႈလႃးႁူႇ။ ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈတေႃႇႁဝ်း။
တီႈမိူင်ထၢင်ႁႄႈၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၶႄႇ 50-60 ၵေႃႉ။ ၶဝ်လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်ႁႄႈ။ မီးၵူၼ်းပိၼ်ႇၽႃသႃမၢၼ်ႈ၊ ၵူၺ်း ၵႃႈၵႂၢမ်းတႄႉလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶႄႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်းယဝ်ႉ။
ၼႃႈၵၢၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ထမ်းမတႃးတႄႉ လႆႈထွၵ်ႇႁေႈ ၼမ်ႉငူၼ်ႉသၢၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းတေႃႈလွတ်ႇ ၼိူဝ်လွႆ လႄႈ လႆႈထတ်းထွင်ႁႄႈ။ ႁဝ်းၶႃႈလႄႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ယၢပ်ႇယဵၼ်းမိူၼ် ၼင်ႇလႆႈ ၶုတ်းႁူးလိၼ်လႄႈ တေႃႉထူင်ၵွင်ႁႄႈ ဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈၵွင်ႉသၢၼ်ႊလၢႆလၢႆမဵဝ်း။ ၶႃႈၸင်ႇလႆႈႁူႉ မိူဝ်ႈၶႃႈတႄႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူၺ်းဝႃႈ မိူင်ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်တႃႇထတ်းထွင်ဢဝ်ႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ။ တီႈဢွင်ႈၶုတ်းမိူင်ႁႄႈ ၼၼ်ႉ မၼ်းမီးသႅဝ်ဢၢႆၵွင်ႉထၢတ်ႈမဵၼ်ဝႃႈမဵၼ်သေသိုၵ်းဝ UWSA ၶဝ်ဢဝ် ၽႃႈပူၵ်ႉသူပ်း/ပူၵ်ႉၼႃႈ (Masks) ပၼ်ႁဝ်းႁႂ်ႈသႂ်ႇၽွင်းႁဵတ်းၵၢၼ်။
တီႈဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈယူႇတႄႉ ပဵၼ်ၼႂ်းႁူၺ်ႈ၊ လႆႈယူႇႁၢင်ႇၵၼ်တင်းတီႈယူႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ထမ်းမတႃး။ ပေႃးတေလႆႈၵႂႃႇၼိူဝ်လွႆတႃႇၵႂႃႇၶုတ်းႁူးလိၼ်တႄႉမီးၵႃးလမ်းၼိုင်ႈမႃးႁပ်ႉႁဝ်းၵႂႃႇ။
တီႈမိူင်ၼၼ်ႉ မီးဢွင်ႈတီႈ(ၽဝ်ၾႆး)တဝ်ၾႆး တႃႇၽဝ်ႁႄႈႁႃယၢပ်ႇထႅင်ႈတီႈၼိုင်ႈၶေႃၶေႃ။ ၵႃႈၼႆႈၶဝ် ဢမ်ႇပေႃးပၼ်ႁဝ်း ၶႃႈၵႂႃႇ ပေႃးဢမ်ႇလူဝ်ႇၵႂႃႇတေႃႉတၢင်ႇထူင် ႁႄႈႁႃယၢပ်ႇဢၼ်ၽဝ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈ လူတ်ႉ/ၵႃး။
မိူင်တီႈဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈယူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းဢွၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း။ မိူင်ႁႄႈႁႃယၢပ်ႇတၢင်းတူၵ်းၼမ်ႉၵူၵ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈလႆႈၵႂႃႇသွင်ပွၵ်ႈ ၸွမ်းၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ 30 ၵေႃႉ တႃႇၵႂႃႇၶုတ်းႁူး။ ၶဝ်ဢဝ်လူတ်ႉ/ၵႃး တၢင်ႇႁဝ်းၵႂႃႇထိုင် တႃႈၼမ်ႉ တီႈဢၼ်လႆႈဢဝ်ပႄးၶၢမ်ႈယဝ်ႉ ၵႃးထႅင်ႈလမ်းၼိုင်ႈၶိုၼ်းမႃးတေႃႉႁဝ်းၵႂႃႇၸူးမိူင်ႁႄႈ။
ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၼ်းသွင်တႃႇ၊ ၶဝ်ႈၽၵ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉတႄႉလၢမ်းတူၺ်းဢဝ်လႃႈ။ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၶဝ်ႈတူမ်ႈလႄႈ ပွၵ်ႉၸီႇ (ၶဝ်ႈမုၼ်းၵုၵ်ႉ) တင်းၽၵ်းတူမ်ႈၵူၺ်း။
ဝၢႆးၼၼ်ႉမွၵ်ႈသွင်ဝူင်ႈ ၸၢႆးမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇပၢႆႈယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း။ ၶဝ်ၺႃး ၺွပ်းလႆႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်ၾူၼ်ႊႁဝ်းၶႃႈဝႆႉမူတ်း။ ၸၢႆးမိူင်းလႄႈၵူၼ်း တူၵ်းၶွၵ်ႈၵေႃႉ ၼၼ်ႉၺႃးသိုၵ်းဝ ဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉၶဝ်ႁွင်ႉၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉဢွၵ်ႇမႃးတူၺ်း- ၶဝ်ဢဝ် ၸိူၵ်ႈမတ်ႉၵူၼ်းၵိုၵ်းတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈၼိုင်ႈဝႆႉသေဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉထုပ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်ပွႆႇၵိုၵ်းတူၼ်ႈမႆႉ ဝႆႉ ၸိူင်ႉၼၼ် တင်းၶိုၼ်း။ ပဵၼ်ၶၢဝ်းမႆႈလႄႈၶဝ်တိုၵ်ႉမီးသၢႆၸႂ်ၵူၺ်း ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်းၵတ်းတႄႉလႅပ်ႈတၢႆယဝ်ႉ။
ထိုင်ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး ၶဝ်ၺႃးၸိူၵ်ႈမတ်ႉသေ ဢဝ်သူင်ႇၵႂႃႇတီႈႁူင်းၵုမ်းၶင်သိုၵ်းဝ UWSA ထႅင်ႈ။ ၵူၼ်း တူၵ်းၶွၵ်ႈၵေႃႉဢၼ်လၵ်ႉပၢႆႈၸွမ်းၸၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶႃႈဢမ်ႇႁူႉထိုင်ငဝ်းလၢႆးမၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸၢႆးမိူင်း တႄႉ ပေႃႈလဵင်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ ၶုတ်းမိူင်ႁႄႈဢၼ်သိုဝ်ႉဢဝ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ တုၵ်းယွၼ်းသေ ၸၢႆးမိူင်းၺႃး သူင်ႇ ဢဝ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းမိူင်ႁႄႈမၼ်း တီႈမိူင်းပွၵ်ႉ။
ထိုင်မႃးၼႂ်းႁူဝ်လိူၼ်မေႇ ၶႃႈၸင်ႇလႆႈယိပ်းၾူၼ်ႊ။ ၶႃႈၵေႃႈ ႁႃတၢင်းလွတ်ႈဢွၵ်ႇႁင်းၵူၺ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/6/2025။ ၶႃႈလႆႈႁႂ်ႈတၢင်းႁိူၼ်းသႂ်ႇပၼ်ၵႃႈၵႃးလုၵ်ႉမိူင်းယွၼ်းတေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင်ႁိူၼ်းၶိုၼ်း။
(မၢႆတွင်း- ၵူဝ်ႇတႅတ်ႉ လၢတ်ႈၼႄ ႁူဝ်ယွႆႈယႅမ်း လွင်ႈမၼ်းၸၢႆးလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉၼႄ ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈမၼ်းၸၢႆးလႄႈႁုပ်ႈႁုပ်ႈဝႆႉၵူၺ်း)
ဝၢႆးၼၼ်ႉ မွၵ်ႈၵၢင်လိူၼ် ၵျူႊလၢႆႊ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၸၢႆးမိူင်းပိုင်ႈဢိင်သၢႆပျီႇတုၸိတ်ႉသေ ဢဝ်ငိုၼ်းၵႂႃႇ သိုဝ်ႉဢဝ်မၼ်းၸၢႆးၶိုၼ်းတီႈမိူင်းပွၵ်ႉ။ ၶႃႈလႆႈငိၼ်းဝႃႈ ပူၼ်ႉမႃးပႆႇႁိုင်ၼႆႉ မၼ်းလုၵ်ႉမူႇၸေႈ ၵႂႃႇႁဵတ်း ၵၢၼ်တီႈသူၺ်ႇလီ/မိူင်းမၢဝ်း၊ သမ်ႉလႆႈၽိတ်းမေႃးၵၼ်တင်းပိူၼ်ႈသေ မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးဝႆႉၼႂ်းၶွၵ်ႈၶႄႇ ၼႆ ယဝ်ႉ။
တႃႇၵူဝ်ႇမျဵဝ်းတႄႉ ဝၢႆးၶႃႈလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးသွင်လိူၼ်ယဝ်ႉ ၶႃႈဢမ်ႇမီးတီႈၵပ်းသိုပ်ႇမၼ်း။ ၶဝ်တိုၵ်ႉ ႁုပ်ႈ သိမ်းၾူၼ်ႊမၼ်းယူႇႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် မၼ်းပဵၼ်သင်ၵႂႃႇသေလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉႁႃႉ ၼႆတႄႉ ၶႃႈဢမ်ႇႁူႉ ၸွမ်းယဝ်ႉ။
တွင်ႈထၢမ်
